Türkiye'nin Masif Arazileri ve Deprem Riski Harita Şifresi
I. Jeolojik Zaman'da (Paleozoik) oluşmuş, sertleşmiş, deprem riski düşük yaşlı kütleler olan masiflerin Türkiye dilsiz haritasındaki yerleri ve pratik kodlaması.
Trakya'da Yıldız Dağları, Batı Anadolu'da Kazdağı ve Saruhan-Menteşe, İç Anadolu'da Kırşehir (Kırşehir-Akdağmadeni), Doğu'da Bitlis, Güneydoğu'da Mardin Eşiği.
Sınavda Doğrudan Soru Getiren Kilit Bilgiler
- 1Masif araziler I. Jeolojik Zaman (Paleozoik) kökenli yaşlı ve oturmuş kütlelerdir.
- 2Kırıklı hatlara uzak oldukları için birinci derece deprem kuşağında yer almazlar.
- 3Saruhan-Menteşe Masifi istisnadır: Ege Horst-Graben sistemi içinde kaldığından deprem riski taşır.
- 4Mardin Masifi ve Kırşehir Masifi ÖSYM'nin haritada en çok işaretlediği iki noktadır.
Masif Arazi Nedir ve Genel Özellikleri Nelerdir?
Jeolojide masif kütleler; yerkabuğunun ilk oluşum evrelerinde sertleşmiş, başkalaşıma (metamorfizma) uğramış ve esnekliğini yitirmiş yaşlı kayaç bloklarıdır. Türkiye genel olarak III. ve IV. jeolojik zamanlarda oluşmuş genç bir ülke olmasına rağmen bünyesinde çok sayıda masif çekirdek barındırır.
- Tektonik deprem riski düşüktür (fay hatlarına uzak olanlar).
- Sert kristalen şist, gnays ve mermer gibi dayanıklı kayaçlardan oluşurlar.
- Kaplıca, ılıca ve gayzer gibi jeotermal kaynaklar açısından fakirdirler.
- Maden kömürü (taş kömürü) gibi I. zaman organik tortulları bu alanlarla ilişkilidir (Zonguldak havzası).
Türkiye'deki Başlıca Masifler ve Coğrafi Dağılımı
ÖSYM dilsiz harita sorularında adaylara harita üzerinde I, II, III, IV ve V numaralı alanlar verir ve 'Hangisi masif arazi üzerinde yer alır?' veya 'Hangisinde deprem tehlikesi daha azdır?' şeklinde sorar.
- Yıldız Dağları Masifi (Istranca): Marmara Bölgesi Trakya kesimi.
- Saruhan - Menteşe Masifi: Ege Bölgesi (Muğla ve Aydın çevresi).
- Kırşehir Masifi: İç Anadolu (Kırşehir, Yozgat, Nevşehir kristalen kütlesi).
- Kastamonu - Daday Masifi: Karadeniz kuşağı.
- Bitlis Masifi: Doğu Anadolu (Van Gölü güneyi sert blok).
- Mardin Eşiği Masifi: Güneydoğu Anadolu (Deprem tehlikesi en az olan alanlardandır).
- Alanya - Anamur Masifi: Akdeniz kıyı kuşağı.
ÖSYM Sınavı İçin Sıkça Sorulan Sorular
Saruhan-Menteşe masif olmasına rağmen neden deprem riski taşır?
Çünkü Ege Bölgesi III. zamanda neotektonik gerilme rejimine girmiş ve Batı Anadolu Graben Sistemi (Bulanık, Gediz, Büyük-Küçük Menderes grabenleri) bu masif kütleyi parçalayarak kırmıştır.
ÖSYM harita sorularında masifler nasıl ayırt edilir?
Genellikle fay hatları haritası zihne getirilir: Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF), Doğu Anadolu Fay Hattı (DAF) ve Batı Anadolu Fay Hattı (BAF) üzerinde OLMAYAN Yıldız Dağları, Konya-Karaman ve Mardin çevresi masif/güvenli alan olarak tespit edilir.
Bu Konunun Testini Çözerek Netlerini Arttır
ÖSYM formatında 10 soruluk ünite testini hemen çözün ve hatasız öğrenin.